۱۳۹۷/۶/۲۳
فضای پرواز هنرمند
انتخاب فضای پرواز، فقط با خود هنرمند است.

فضای سیالیّت روح و پرواز خیال مهمترین لازمه­ برای شکوفایی استعداد هنرمندان است. فضایی که هنرمند برای خود انتخاب می­کند و در آن ساکن می­شود، محدوده‌ای است که روحش در آن سیر می­کند. روح هنرمند همچون ساری پُر شوری در آن فضا به پرواز در می‌آید و از سویی به سویی می­پرد و ابعاد پنهان آن فضا را کشف می‌کند و به لایه‌­های پنهان آن پی ­می­برد. در واقع وقتی به یک اثر هنری نگاه می­کنیم در حال سیر در فضای فکری خالق اثر هستیم و عالَمی که او برای خود انتخاب کرده را تجربه می­کنیم.

     نکته‌ی مهم این است که هنرمند کدام فضاهای مفهومی را برای خود انتخاب می­کند و آن مفهوم در چه ارتفاعی قرار دارد؟ آیا فضای او رو به سوی عالی‌ترین مفاهیم آسمانی دارد؟ و یا در سطح دنیا و یا خدای ناکرده مادون دنیا است؟ آیا او تلاش دارد صفاتش را رشد دهد و یا در پی نفس اماره مشغولِ سیر کردن است؟ به عبارت دیگر هنرمندان نسبت به جهان‌بینی‌شان، قطعه­‌ای از عالمی که خداوند خلق کرده را انتخاب کرده و در آن ساکن می­شوند. همه می‌­دانیم که فضایی که خداوند خلق کرده بسیار زیبا و عظیم و متشکل از عوالم مختلف است. این عوالم از بالاترین حدّ، که لطافت بسیار دارد ایجاد شده و به تدریج تا عمق عالم نزول یافته و در نهایت با جنسیت مادی و به شکل دنیای ما ظهور نموده است و تنها موجودی که اجازه دارد و می­تواند در ابعاد مختلف این عوالم عظیم و زیبا و آن هم به کمک هادی الهی و دانستن معارف صحیح، سیر کند، انسان است. همه انسان‌ها می­توانند با ابعاد لطیفی که خدا به ایشان عطا نموده، خود از عالم دنیا بِکَنند و در عوالم مافوق به سیر و مطالعه بپردازند و خود را با آن قطعه از عالمی که انتخاب کرده­اند، مأنوس سازند. پس هرگاه هنرمند فضایی برای پرواز روح خود انتخاب می­کند، در واقع قطعه‌­ای از فضای عوالمی را انتخاب کرده که خداوند خلق نموده و تولیداتش نیز حکایت از میزان توان دید و درک آن هنرمند نسبت به ابعاد و ویژگی‌ها و زیبایی‌ها و حالات آن فضا دارد.

 انتخاب فضای پرواز هنرمند فقط با خود اوست و هیچکس نباید و نمی­تواند در انتخاب فضای پرواز او دخالت کند، برای همین است که هر کسی باید پاسخگوی اعمال خود باشد و بار مسئولیت اعمالش را بپذیرد.

     حال اگر از این منظر بخواهیم، هنر اسلامی را مطالعه کنیم. باید ببینیم که از ابتدای ظهور اسلام تا کنون، روح هنرمندان مسلمان در چه فضایی پرواز کرده است؟ آیا فضای آن‌ها برگرفته از معارف ناب قرآنی و اهل‌بیتی ع بوده؟ یا اینکه فضای آنها آلوده به فرهنگ اموی، عباسی، احادیث جعلی یهود و...بوده است؟ طیبعتاً هر قدر معارف و فرهنگ هنرمند به اسلام ناب نزدیک‌تر باشد، تولیدات هنری او به هنر اسلامی نزدیک‌تر است.

شاید بگویید که این سطح از توقع و بینش، ایدئالیستی است و امکان وقوع ندارد. در جواب خواهم گفت که اینگونه نیست، و یا بهتر بگویم در این زمانه این سطح از بینش امکان وقوع دارد. چرا که با نزدیک شدن به آخر الزمان و اجماع دشمنان جهت خاموش کردن نور الهی (اوضاعی که این روزها کشور با آن موجه است)، خداوند نورش را جهت تام شدن زیاد می­کند و همین امر باعث شکافتن علوم قرآنی در بین اهل علم و اندیشمندان خواهد شد.

«یُرِیدُونَ لِیُطْفِؤُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ». «می خواهند نور خدا را به دهان‌­هایشان خاموش کنند، ولی خدا کامل کننده، نور خویش است، اگر چه کافران را ناخوش آید»

 به عبارت دیگر وقتی خداوند اراده کند تا نورش را کامل کند و ظهور برپا شود، در پرتو نورانیت آن مستعدان، غبار از دیدگان­شان کنار رفته و مفاهیم ناب قرآنی را در ظاهر آیات قرآن خواهند دید، بطوری که متعجب خواهند شد که چرا تاکنون بعد از گذشت قرنهای متمادی معارف درون این آیات را ندیده‌­اند ولی در این زمان به وضوح می­بینند.

     با این منظر می­توان گفت، ما هنرمند اسلامی و هنر اسلامیِ ناب نداریم. هنری که در حال حاضر آن را اسلامی می­دانیم، تنها شروع حرکتی هرچند ناقص، به سوی هنراسلامی است. تا زمانی که هدف‌ خود را یافتن و فهمیدن معارف قرآنی ندانیم و در نور الهی به اسلام ناب دست نیافتیم، نمی­توانیم به فرهنگ و به تبع آن به تمدن و سپس به هنر اسلامی دست یابیم. هنرمند مسلمان باید با معارف قرآنی آشنا شود و فضای فکری خود را با کلیات و جزئیات آن هماهنگ کند تا بتواند تولید آثار ناب اسلامی، مبتنی بر حق داشته باشد.

خداوندا دست ما را بگیر و ما را با قرآنت آشنا کن. خدایا از صاحب قرآن بخواه که در این دنیای پر از ظلم و تاریکی، راه ما را نورانی کند و هدایت ما را بر عهده گیرد. خدایا علمای ما را مجرای معارف قرآنی گردان تا از طریق آنان مسلمین رشد کنند و در همه ابعاد، از جمله خلق آثار هنر اسلامی، شکوفا شوند.

خدایا دستمان را بگیر! که تو بهترین مولا و کمک کننده‌ای. «نعم ‌المولی و نعم ‌النصیر».